Kim był św. Mateusz? (Ewangelista, Życiorys)

Poznaj postać apostoła Mateusza, jednego z najbardziej fascynujących uczniów Jezusa Chrystusa. Zanim dołączył do grona Dwunastu, pracował jako celnik w Kafarnaum. Był poborcą podatkowym nad brzegiem jeziora Genezaret.

Jego hebrajskie imię Mattityahu (מַתִּתְיָהוּ) oznacza „dar Jahwe”. To pięknie oddaje jego misję w historii chrześcijaństwa.

Ewangelista Marek podaje, że nosił także drugie imię – Lewi, syn Alfeusza. Po powołaniu przez Chrystusa stał się autorem pierwszej Ewangelii kanonicznej. Jego dzieło otwiera Nowy Testament.

Dziś wspominany jest jako męczennik i święty przez wszystkie główne tradycje chrześcijańskie. Kościół katolicki obchodzi jego liturgiczne wspomnienie 21 września. Cerkiew prawosławna czci go 29 listopada i 13 lipca według kalendarza gregoriańskiego.

Najważniejsze informacje

• Apostoł Mateusz pracował jako celnik w Kafarnaum przed powołaniem przez Jezusa Chrystusa
• Jego hebrajskie imię oznacza „dar Jahwe”, co podkreśla jego szczególną rolę w historii zbawienia
• Jest autorem pierwszej Ewangelii w Nowym Testamencie, kluczowego tekstu dla chrześcijaństwa
• Nosił również drugie imię Lewi i pochodził z rodu Alfeusza
• Uznawany za świętego przez Kościoły: katolicki, prawosławny, anglikański, ewangelicki, ormiański i koptyjski
• Jego wspomnienie liturgiczne przypada 21 września w tradycji zachodniej
• Cerkiew prawosławna wspomina go 29 listopada i 13 lipca według kalendarza gregoriańskiego

Życie i pochodzenie św. Mateusza

Historia świętego Mateusza to opowieść o radykalnej przemianie człowieka, którego społeczeństwo odrzuciło. Szukasz odpowiedzi na pytanie, święty mateusz życiorys jak wyglądał? Odkrywasz fascynującą drogę od pogardzanego celnika do czczonego apostoła.

To transformacja, która pokazuje moc wiary i miłosierdzia.

Mateusz pochodził z Nazaretu w Galilei, tego samego miasta, z którego wywodził się Jezus Chrystus. Jego galilejskie korzenie łączyły go z regionem znanym z żywej aktywności handlowej i kulturowej różnorodności. Poznając św mateusz życiorys, zauważysz, że jego życie było typowe dla mieszkańców tego regionu.

Jego zawodowa droga prowadziła go do Kafarnaum, większego miasteczka handlowego nad jeziorem Genezaret. To właśnie tam wykonywał swoją kontrowersyjną profesję. Zastanawiasz się kim był z zawodu św mateusz?

Odpowiedź brzmi: był celnikiem, poborcą podatkowym.

Jego praca polegała na pobieraniu ceł i podatków za przejazdy przez jezioro oraz przewóz towarów. Komora celna w Kafarnaum stanowiła strategiczny punkt kontrolny na szlakach handlowych. Każdego dnia Mateusz siedział tam, rejestrując przejazdy i zbierając opłaty dla rzymskiej administracji.

Żydzi głęboko pogardzali celnikami z bardzo konkretnych powodów. Ich zawód wiązał się z kolaboracją z rzymskimi okupantami, co stanowiło zdradę narodową. Społeczność żydowska traktowała ich jak grzeszników i pogan, stawiając na równi z najgorszymi przestępcami.

Status społeczny celników był wyjątkowo niski. Oto dlaczego ich pozycja była tak dramatyczna:

• Ściągali podatki na rzecz znienawidzonych rzymskich władz
• Byli uważani za żądnych zysku i nieuczciwie czerpiących korzyści
• Kontakt z nimi czynił wyznawcę judaizmu rytualnie nieczystym
• Musieli poddawać się przepisowym obmyciom po przebywaniu wśród nich
• Byli wykluczeni z życia religijnego i społecznego wspólnoty

Pewnego dnia wydarzyło się coś niezwykłego, co zmieniło św mateusz życiorys na zawsze. Pan Jezus przechodził nad jeziorem Genezaret i zobaczył celnika siedzącego w komorze celnej. To spotkanie zapisało się w Ewangelii według św. Łukasza:

Zobaczył celnika imieniem Lewi, siedzącego w komorze celnej. Rzekł do niego: 'Pójdź za Mną!’. On zostawił wszystko, wstał i poszedł za Nim.

Mateusz nie wahał się ani chwili. Zostawił swoją pracę, stabilność finansową i dotychczasowe życie. Jego reakcja była natychmiastowa i całkowita – wstał i poszedł za Chrystusem bez zastrzeżeń.

Nawrócony i uszczęśliwiony Mateusz przygotował w swoim domu ucztę dla Mistrza i Jego uczniów. Zaprosił na nią również swoich dawnych kolegów celników i współpracowników. To była uczta radości, ale też zgorszenia dla obserwujących faryzeuszy.

Faryzeusze nie mogli zrozumieć, dlaczego Jezus zasiada do stołu z grzesznikami. Ich pytanie pełne było oskarżenia i potępienia. Odpowiedź Jezusa stała się jednym z najważniejszych przesłań Ewangelii:

Nie potrzebują lekarza zdrowi, lecz ci, którzy się źle mają. Nie przyszedłem wezwać do nawrócenia sprawiedliwych, lecz grzeszników.

To powołanie pokazuje, że możesz doświadczyć przemiany niezależnie od swojej przeszłości. Mateusz był symbolem odrzucenia społecznego, a stał się jednym z dwunastu apostołów. Jego historia dowodzi, że miłosierdzie Boże przekracza wszelkie ludzkie podziały i uprzedzenia.

Św. Mateusz jako ewangelista

Kim był Mateusz ewangelista? To pytanie prowadzi nas do odkrycia jego wyjątkowej roli. Mateusz napisał pierwszą kanoniczną Ewangelię. Po Wniebowstąpieniu Jezusa Chrystusa pozostał w Palestynie, kontynuując swoją misję apostolską.

Jego działalność skupiała się na nawróconych z judaizmu. Dla nich napisał swoją Ewangelię. Miała ona szczególne znaczenie w budowaniu młodego Kościoła.

Większość badaczy zgadza się co do datowania powstania Ewangelii. Mateusz napisał ją między rokiem 50 a 60. Najprawdopodobniej powstała około 55 roku.

Co czyniło dzieło Mateusza wyjątkowym? Odpowiedź tkwi w jego teologicznej wizji. Główną myślą jego Ewangelii jest wypełnienie się wszystkich proroctw mesjańskich w osobie Jezusa Chrystusa.

Mateusz systematycznie wykazywał, że Jezus jest oczekiwanym Mesjaszem. Każde wydarzenie z życia Chrystusa realizowało przepowiednie proroków. Założony przez Niego Kościół przedstawiał jako prawdziwe królestwo mesjańskie.

Unikalna cecha tej Ewangelii zasługuje na szczególną uwagę. Pierwotnie została napisana w języku hebrajskim lub aramejskim. To odróżniało ją od pozostałych ksiąg Nowego Testamentu.

Niestety, oryginał nie przetrwał próby czasu. Nie zachowały się żadne ślady pierwotnego tekstu. Dysponujemy jedynie greckim przekładem, którego autora i daty powstania nie znamy.

Ewangelia Mateusza zawiera wiele elementów charakterystycznych, które wyróżniają ją spośród innych:

• Szczegółowa genealogia Jezusa – łącząca Go z Abrahamem i Dawidem
• Rozbudowane Kazanie na Górze – fundamentalny wykład etyki chrześcijańskiej
• Unikalne przypowieści – o kąkolu, ukrytym skarbie, drogocennej perle, dziesięciu pannach
• Opowieść o pokłonie Trzech Króli – podkreślająca uniwersalność zbawienia
• Wizja sądu ostatecznego – przedstawiająca eschatologiczny wymiar wiary

Najstarsza tradycja Kościoła potwierdza autorstwo Mateusza. Papiasz z Hierapolis, Klemens Aleksandryjski, Orygenes i Ireneusz zgodnie wskazywali na celnika. To on był autorem pierwszej Ewangelii.

To świadectwo ma fundamentalne znaczenie dla wiarygodności tekstu. Możesz mieć pewność, że czytasz słowa apostoła. Mateusz osobiście znał Jezusa Chrystusa i przekazał swoją osobistą perspektywę świadka niezwykłych wydarzeń.

Świętość i kult św. Mateusza

Kult św. Mateusza rozwija się nieprzerwanie od pierwszych wieków chrześcijaństwa. Okoliczności jego śmierci pozostają przedmiotem debat historyków. Różne tradycje przekazują odmienne wersje wydarzeń związanych z jego męczeństwem.

Według jednej tradycji apostoł poniósł śmierć męczeńską w Etiopii. Stało się to, gdy stanął w obronie konsekrowanego dziewictwa św. Ifigenii. Inna wersja głosi, że został ścięty mieczem w Persji podczas misyjnej działalności.

Historiografia cerkiewna podaje jako datę jego śmierci rok 60 naszej ery. Jest to jednak tylko data przybliżona. Brak precyzyjnych źródeł historycznych sprawia, że dokładne ustalenie czasu i miejsca śmierci pozostaje niemożliwe.

Od X wieku relikwie świętego Mateusza spoczywają w Salerno we Włoszech. Znajdują się one w dolnym kościele wspaniale ozdobionym marmurami i mozaikami. Mimo piękna tego miejsca, nie stało się ono tak powszechnie znanym sanktuarium.

Święty Mateusz pozostaje żywym przykładem tego, jak Boża łaska może przemienić grzesznika w świętego, a celniku w apostoła.

Różne tradycje chrześcijańskie wspominają świętego Mateusza w odmiennych datach liturgicznych. Poniższa tabela przedstawia szczegóły związane z kalendarzem liturgicznym:

Święto liturgiczne 21 września jest najszerzej obchodzone w zachodnich tradycjach chrześcijańskich. Cerkiew prawosławna i Kościół ormiański wspominają apostoła dwukrotnie w roku. Koptyjski Kościół Ortodoksyjny posiada własny kalendarz podzielony na 13 miesięcy.

Apostoł Mateusz jest patronem wielu zawodów związanych z jego pierwotną profesją. Do najważniejszych patronatów należą:

• Celnicy i poborcy podatkowi
• Komornicy i urzędnicy finansowi
• Księgowi i bankowcy
• Rodziny – podobnie jak inni ewangeliści

Patronaty te odzwierciedlają transformację świętego Mateusza z celniku w apostoła. Pokazują, że każdy zawód może być drogą do świętości. Te informacje są szczególnie istotne dla osób pracujących w branżach finansowych.

Święty Mateusz jest także patronem Kapituły Kolegiackiej Pułtuskiej w diecezji płockiej. Jego wizerunek pojawia się w herbach wielu miast europejskich. Przykładem jest Alcalá de Guadaíra w Hiszpanii oraz gmina Rząśnia w Polsce.

Obecność świętego Mateusza w herbach miejskich świadczy o długotrwałej tradycji kultu. Pokazuje również, jak głęboko apostoł zakorzenił się w kulturze europejskiej. Jego postać inspiruje wiernych już od dwóch tysięcy lat.

Dziedzictwo św. Mateusza

Ślady dziedzictwa św. Mateusza znajdziesz w sztuce przez wieki. Wczesne przedstawienia pokazywały go jako młodzieńca. Sztuka bizantyjska preferowała obraz siwowłosego, starszego mężczyzny.

W dziełach sztuki zobaczysz go z księgą Ewangelii. Towarzyszy mu uskrzydlona postać ludzka. Ten symbol nawiązuje do wizji proroka Ezechiela i Apokalipsy.

Symbol człowieka przypada Mateuszowi z ważnego powodu. Jego Ewangelia rozpoczyna się od genealogii Jezusa. To podkreśla ludzkie pochodzenie Zbawiciela.

Atrybuty świętego są bogate w symbolikę. Sakwa z pieniędzmi przypomina o zawodzie celnika. Miecz lub halabarda wskazują na męczeńską śmierć.

Torba podróżna symbolizuje misję apostolską. El Greco uwiecznił go na płótnie z lat 1610-1614. Obraz pokazuje scenę pisania Ewangelii z aniołem przekazującym natchnienie.

Wizerunki świętego znajdziesz w herbach miast. Występuje w herbie hiszpańskiego miasta Alcalá de Guadaíra. Zobaczysz go też w herbie polskiej gminy Rząśnia.

Św mateusz ciekawostki obejmują nawet termin „Efekt św. Mateusza”. Jest używany w socjologii i ekonomii. Jego postać pozostaje inspiracją dla współczesnych chrześcijan jako wzór nawrócenia.

Adam Kaczmarek

Mieszkaniec Krzyżanowic i aktywny członek rady parafialnej. Od wielu lat zaangażowany w życie lokalnej wspólnoty. Na stronie parafialnej dba o to, abyście zawsze mieli dostęp do najważniejszych ogłoszeń, a także dokumentuje wydarzenia w naszej galerii. Prywatnie pasjonat historii regionalnej i miłośnik pieszych wędrówek.

CZYTAJ  Ile trwa bierzmowanie? Czas trwania mszy i ceremonii.