Litania do Miłosierdzia Bożego: Tekst i Jak odmawiać

Modlitwa do Bożego Miłosierdzia jest ważną duchową praktyką w Kościele katolickim. Ta forma modlitewna pomaga Ci pogłębić ufność w nieskończone miłosierdzie Boga. Bóg objawia swoją miłość przez wszystkie swoje dzieła.

Struktura tej modlitwy rozpoczyna się od tradycyjnych wezwań: „Kyrie elejson, Chryste elejson, Kyrie elejson”. Następnie pojawiają się kolejne wezwania. Na każde z nich odpowiadasz: „ufam Tobie” lub „zmiłuj się nad nami”.

Możesz odmawiać tę modlitwę w momentach trudności, choroby czy zniechęcenia. Jest ona szczególnie wartościowa, gdy szukasz duchowego wsparcia. Pomaga doświadczyć Bożej bliskości.

Tekst litanii do jezusa miłosiernego koncentruje się na odkupieniu w Chrystusie. Mówi też o uświęceniu przez Ducha Świętego. Ta modlitwa łączy się z szerszym nabożeństwem do Miłosierdzia Bożego.

Najważniejsze informacje

• Modlitwa rozpoczyna się od wezwań trynitarnych „Kyrie elejson, Chryste elejson”
• Na każde wezwanie odpowiadasz „ufam Tobie” lub „zmiłuj się nad nami”
• Pomaga pogłębić ufność w Boże Miłosierdzie podczas trudnych momentów życia
• Koncentruje się na odkupieniu przez Chrystusa i działaniu Ducha Świętego
• Stanowi część szerszego nabożeństwa do Miłosierdzia Bożego
• Możesz ją odmawiać indywidualnie lub wspólnotowo w różnych okolicznościach

Wstęp do Litanie do Jezusa Miłosiernego

Duchowe korzenie Litanii do Jezusa Miłosiernego sięgają bogatej tradycji katolickiej. Przez wieki Kościół rozwijał różne sposoby czci wobec miłosiernego Boga. Współczesny rozkwit tego nabożeństwa zawdzięczamy szczególnym wydarzeniom duchowym z XX wieku.

Święta Faustyna Kowalska, polska zakonnica, odegrała kluczową rolę w rozpowszechnieniu kultu Miłosierdzia Bożego. Żyła w latach 1905-1938 i otrzymała niezwykłe objawienia prywatne od Pana Jezusa. Te mistyczne doświadczenia zmieniły oblicze duchowości katolickiej na całym świecie.

W latach 30. XX wieku Pan Jezus przekazał świętej Faustynie Kowalskiej szczególne formy modlitwy. Najsłynniejsza z nich to Koronka do Miłosierdzia Bożego. Objawienia zawierały również inne praktyki duchowe przypominające o nieskończonym miłosierdziu Boga.

Nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego opiera się na prawdzie, że miłosierdzie jest centralnym atrybutem Boga. Objawia się ono przez wszystkie dzieła stworzenia i odkupienia. Każdy akt Boży nosi w sobie znamię miłosierdzia wypływającego z nieskończonej miłości Stwórcy.

Zaufanie do Bożego Miłosierdzia stanowi fundamentalną postawę duchową prawdziwego chrześcijanina. To żywa relacja z Bogiem, który zawsze jest gotów przebaczyć i udzielić łaski. Twoje codzienne życie duchowe zyskuje nowy wymiar dzięki tej pewności Bożej dobroci.

Nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego obejmuje kilka różnych form modlitwy, które wzajemnie się uzupełniają:

• Litania do Miłosierdzia Bożego – klasyczna forma modlitwy litanijnej
• Koronka do Miłosierdzia Bożego – modlitwa na różańcu
• Godzina Miłosierdzia – modlitwa o godzinie 15:00
• Nowenna do Miłosierdzia Bożego – dziewięciodniowa modlitwa

Każda z tych form ma swoją odrębną tradycję i strukturę. Litania do Miłosierdzia Bożego posiada własną charakterystykę jako klasyczna modlitwa litanijna. Możesz ją odmawiać samodzielnie lub w połączeniu z innymi formami nabożeństwa.

Kościół katolicki szczególnie promuje nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego jako odpowiedź na potrzeby współczesnego świata. Regularne praktykowanie tego nabożeństwa przynosi konkretne duchowe owoce. Wierni doświadczają głębokiego pokoju wewnętrznego, umocnienia wiary oraz odnowy relacji z Bogiem.

Odkrywając bogactwo tej tradycji modlitewnej, stajesz się częścią większej wspólnoty wierzących. Twoja osobista praktyka łączy się z modlitwą milionów katolików na całym świecie. Ta duchowa jedność wzmacnia skuteczność modlitwy i pogłębia doświadczenie Bożej obecności w Twoim życiu.

Tekst Litanie do Miłosierdzia Bożego

Litania do Miłosierdzia Bożego składa się z kilku kluczowych części. Tworzą one spójną całość modlitewną. Pełny tekst pozwala Ci zgłębić tajemnicę Bożego Miłosierdzia.

Modlitwa rozpoczyna się tradycyjnymi inwokacjami. Wierni odmawiają je od wieków.

Wezwania wstępne pochodzą z tradycji starochrześcijańskiej i łacińskiej. Rozpoczynają duchową drogę modlitwy:

Kyrie elejson, Chryste elejson, Kyrie elejson.
Chryste usłysz nas, Chryste wysłuchaj nas.
Ojcze z nieba Boże – zmiłuj się nad nami.
Synu Odkupicielu świata Boże – zmiłuj się nad nami.
Duchu Święty Boże – zmiłuj się nad nami.
Święta Trójco, Jedyny Boże – zmiłuj się nad nami.

Główny korpus litanii zawiera około 40 wezwań do różnych aspektów Bożego Miłosierdzia. Każde wezwanie podkreśla inny wymiar miłości Boga do człowieka. Możesz odpowiadać słowami „ufam Tobie” lub „zmiłuj się nad nami”.

Miłosierdzie Boże, nieogarniony przymiocie Stwórcy – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, niezgłębiona tajemnico Trójcy Świętej – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w Wcieleniu Syna Bożego – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w narodzeniu Pana Jezusa – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w dzieciństwie Jezusa – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w życiu ukrytym Jezusa – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w nauczaniu Jezusa – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w pracach i cudach Jezusa – ufam Tobie.

Miłosierdzie Boże, w ustanowieniu Najświętszego Sakramentu – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w założeniu Kościoła Świętego – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w krwawym pocie Jezusa – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w ukrzyżowaniu i męce Jezusa – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w śmierci Pana naszego Jezusa Chrystusa – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w Najświętszym Sercu Jezusa – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w zmartwychwstaniu Jezusa – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w wniebowstąpieniu Jezusa – ufam Tobie.

Wezwania związane z działaniem Bożego Miłosierdzia w sakramentach kontynuują modlitwę. Te fragmenty przypominają Ci o stałej obecności miłości Boga. Działają w Twoim życiu duchowym.

Miłosierdzie Boże, w ustanowieniu sakramentów świętych – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w powołaniu do wiary świętej – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w usprawiedliwieniu grzesznika – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w uświęceniu sprawiedliwego – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w doskonaleniu sprawiedliwego – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w umacnianiu słabego – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w podnoszeniu upadłego – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w podtrzymywaniu wytrwałego – ufam Tobie.

Miłosierdzie Boże, w pocieszeniu strapionych – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w oświeceniu umysłu – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w ogrzewaniu serca – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w odpuszczeniu grzechów – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w darze łaski uświęcającej – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w darze łask uczynkowych – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w cnocie wiary – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w cnocie nadziei – ufam Tobie.

Kolejne wezwania dotyczą konkretnych sytuacji życiowych i duchowych wyzwań. Modlitwa obejmuje każdy aspekt ludzkiego doświadczenia:

Miłosierdzie Boże, w cnocie miłości – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w każdym uczynku dobrym – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w cierpieniach życia – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w chwili śmierci – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w sądzie ostatecznym – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w życiu wiecznym – ufam Tobie.
Miłosierdzie Boże, w zjednoczeniu z Bogiem – ufam Tobie.

Słowa „ufam Tobie” nawiązują bezpośrednio do napisu na słynnym obrazie. Znasz go jako obraz jezu ufam tobie. Ten wizerunek Chrystusa Miłosiernego z promieniami światła jest integralną częścią duchowości.

Modlitwa i obraz tworzą nierozerwalną całość przekazu o Bożej miłości.

Zakończenie litanii stanowią wezwania do Baranka Bożego. Te słowa przypominają o ofierze Chrystusa. Mówią o Jego nieustannej obecności w Eucharystii:

Baranku Boży, któryś okazał największe miłosierdzie w odkupieniu świata na krzyżu – przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który się miłosiernie ofiarujesz za nas w każdej Mszy świętej – wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który z nieprzebranego miłosierdzia gładzisz grzechy nasze – zmiłuj się nad nami.

Modlitwa końcowa podsumowuje całą litanię. Wyraża Twoją prośbę o pomnożenie ufności w Boże Miłosierdzie:

Wieczny Boże, w którym miłosierdzie jest niezgłębione, a skarb litości niewyczerpany, wejrzyj na nas łaskawie i pomnóż w nas miłosierdzie Twoje, abyśmy w trudnych chwilach nie rozpaczali ani się nie zniechęcali, ale z wielką ufnością poddawali się Twojej Świętej Woli, która jest Miłością i Miłosierdziem. Amen.

Pełny tekst litanii możesz odmawiać samodzielnie lub we wspólnocie wiernych. Każde wezwanie prowadzi Cię głębiej w tajemnicę Bożej miłości. Regularne odmawianie tej modlitwy wzmacnia Twoją więź duchową z Chrystusem Miłosiernym.

Wybór między odpowiedzią „ufam Tobie” a „zmiłuj się nad nami” zależy od pobożności. Obie formy są równie wartościowe i akceptowane przez Kościół. Możesz stosować tę, która bardziej odpowiada Twoim potrzebom duchowym.

Jak odmawiać Litanie do Jezusa Miłosiernego

Przed rozpoczęciem modlitwy poznaj wskazówki dotyczące Litanii i Koronki do Miłosierdzia Bożego. Wiele osób myli te dwie formy modlitwy. Każda z nich ma swoją unikalną strukturę i znaczenie.

Zrozumienie różnic pozwoli Ci głębiej przeżywać duchową moc tych praktyk.

Litanię do Miłosierdzia Bożego możesz odmawiać klęcząc lub stojąc. Wszystko zależy od okoliczności i Twojej kondycji fizycznej. Najważniejsze jest skupienie i świadome przeżywanie każdego wezwania.

Modlitwa wymaga prawdziwego zrozumienia znaczenia słów. Powinna pogłębiać Twoje zaufanie do Bożego Miłosierdzia.

Możesz odmawiać litanię samodzielnie lub we wspólnocie. W formie wspólnotowej jedna osoba recytuje wezwania, a pozostali odpowiadają refrenami. Taki sposób modlitwy wzmacnia poczucie jedności.

Koronka do Miłosierdzia Bożego to oddzielna modlitwa odmawiana na różańcu. Została przekazana światu przez św. Faustynę Kowalską. Poznanie dokładnego sposobu jej odmawiania pomoże Ci czerpać duchowe łaski.

Oto szczegółowa instrukcja, jak odmawiać koronkę na różańcu. Sekwencja jest precyzyjna i każde ziarno ma przypisaną konkretną modlitwę. Trzymając różaniec w dłoniach, zacznij od znaku krzyża.

Szczególną moc mają modlitwy na godzinę miłosierdzia, czyli o 15:00. To właśnie wtedy Jezus oddał ducha na krzyżu. Odmawianie koronki o tej porze ma wyjątkowe znaczenie duchowe.

Jezus przekazał św. Faustynie niezwykłe obietnice związane z tą modlitwą. „Przez odmawianie tej koronki podoba mi się dać wszystko, o co mnie prosić będą”. Te słowa wskazują na nieograniczoną hojność Bożego Miłosierdzia.

Możesz zawierzać swoje prośby i intencje podczas odmawiania koronki.

Szczególną łaskę otrzymują osoby konające, przy których odmawia się tę modlitwę. Koronka przynosi pocieszenie w chwili przejścia do wieczności. Otwiera duszę na przyjęcie Bożego Miłosierdzia.

Za pobożne odmówienie koronki możesz otrzymać odpust zupełny. Wymaga to spełnienia zwyczajowych warunków: sakramentalnej spowiedzi, przyjęcia Komunii świętej i modlitwy w intencjach Ojca Świętego. Odpust możesz zyskać raz dziennie.

Regularne odmawianie modlitw na godzinę miłosierdzia przekształca Twoje serce. Nie traktuj koronki jako magicznej formuły, ale jako szczery dialog z Jezusem. Każde wezwanie powinno płynąć z głębi Twojej duszy.

Pamiętaj, że litania i koronka wymagają świadomego uczestnictwa. Wybierz ciche miejsce, gdzie możesz się skupić bez rozproszenia. Jakość Twojej modlitwy jest ważniejsza niż jej ilość.

Liturgia Miłosierdzia Bożego

Niedziela Miłosierdzia Bożego przypada w pierwszą niedzielę po Wielkanocy. Jest centrum liturgicznego kultu Bożego Miłosierdzia. Święto to oficjalnie ustanowił papież Jan Paweł II w 2000 roku.

Celebracja ta posiada głęboki związek z tajemnicą paschalną. Śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa są najdoskonalszym objawieniem Bożego Miłosierdzia. Paschalne misterium daje możliwość doświadczenia pełni odkupienia.

Jezus obiecał św. Faustynie szczególne łaski miłosierdzia bożego dla wiernych w ten dzień. Osoby przystępujące do sakramentu pokuty i Eucharystii otrzymają całkowite odpuszczenie grzechów. Te obietnice nadają liturgii niezwykłe znaczenie duchowe.

W Polsce odpust zupełny za Koronkę do Miłosierdzia Bożego możesz uzyskać od 12 stycznia 2002 roku. Stolica Apostolska wydała zezwolenie na prośbę kardynała Józefa Glempa. Warunki obejmują stan łaski uświęcającej oraz szczere pragnienie duchowej odnowy.

Nowenna do Miłosierdzia Bożego rozpoczyna się w Wielki Piątek i trwa dziewięć dni. Każdego dnia odmawiasz Koronkę oraz specjalne intencje dla różnych grup ludzi. Ta praktyka przygotowuje do pełnego uczestnictwa w święcie Miłosierdzia.

Litania i Koronka do Miłosierdzia Bożego odgrywają kluczową rolę w liturgii. Możesz je odmawiać prywatnie lub wspólnotowo podczas nabożeństw parafialnych. Te modlitwy są konkretnym wyrazem zawierzenia Bożej dobroci.

Szczególną praktyką jest codzienne odmawianie Koronki o godzinie 15:00. Ta Godzina Miłosierdzia upamiętnia moment śmierci Jezusa na krzyżu. Modląc się wtedy, łączysz się duchowo z misterium odkupienia.

W parafiach niedziela miłosierdzia bożego celebrowana jest na różne sposoby:

• Nabożeństwa popołudniowe z wystawieniem Najświętszego Sakramentu
• Procesje z obrazem Jezusa Miłosiernego
• Specjalne Msze święte z homiliami o Bożym Miłosierdziu
• Wspólnotowe odmówienie Koronki do Miłosierdzia Bożego
• Możliwość przystąpienia do sakramentu pojednania

Sakramenty stanowią fundament prawdziwego kultu Bożego Miłosierdzia. Spowiedź święta oczyszcza serce z grzechów i przygotowuje do przyjęcia Komunii. Eucharystia łączy z Chrystusem w najbardziej intymny sposób.

Kult Miłosierdzia Bożego nie ogranicza się do samych modlitw. Wymaga on przemiany serca i życia według Ewangelii. Prawdziwe nabożeństwo przejawia się w czynach miłosierdzia wobec bliźnich.

Liturgiczny wymiar tego nabożeństwa podkreśla jego uniwersalny charakter. To nie prywatna dewocja, lecz oficjalny element życia Kościoła. Uczestnicząc w liturgii Miłosierdzia Bożego, stajesz się częścią globalnej wspólnoty wierzących.

Warunki uzyskania odpustu zupełnego obejmują kilka elementów. Musisz być w stanie łaski uświęcającej i odmówić wyznaczone modlitwy. Potrzebna jest spowiedź sakramentalna, Komunia święta i modlitwa w intencjach Ojca Świętego.

Łaski miłosierdzia bożego obiecane przez Jezusa mają charakter całościowy. Dotyczą nie tylko odpuszczenia kar, ale także duchowego odnowienia. Te dary otrzymujesz poprzez szczere zaangażowanie w liturgię i sakramenty.

Dodatkowe modlitwy i praktyki

Poza Litanią do Miłosierdzia Bożego istnieje wiele innych praktyk duchowych. Te praktyki pogłębiają relację z Jezusem Miłosiernym. Chrystus przekazał je św. Faustynie jako kompletny system modlitewny.

Każda z tych praktyk otwiera przed Tobą nowe przestrzenie łaski. Dzięki nim możesz doświadczyć duchowego wzrostu.

Nowenna do Miłosierdzia Bożego stanowi jedną z najważniejszych praktyk tego nabożeństwa. Jezus poprosił św. Faustynę o odmawianie tej nowenny przez dziewięć dni. Rozpoczyna się w Wielki Piątek przed świętem Miłosierdzia Bożego.

Każdy dzień ma swoją szczególną intencję. Obejmuje różne grupy ludzi potrzebujących Bożego Miłosierdzia.

Podczas nowenny modlisz się kolejno za całą ludzkość. Następnie za dusze kapłanów i zakonników oraz za dusze pobożne i wierne. W kolejnych dniach Twoja modlitwa obejmuje pogan i tych, którzy nie znają Jezusa.

Modlisz się za dusze heretyków i schizmatyków. Kolejne intencje to dusze ciche i pokorne oraz dusze dzieci. Ostatnie dni obejmują dusze szczególnie czczące Boże Miłosierdzie, dusze w czyśćcu i dusze oziębłe.

Obraz Miłosierdzia Bożego z napisem „Jezu, ufam Tobie” jest kluczowym elementem nabożeństwa. Pan Jezus zlecił św. Faustynie namalowanie tego obrazu zgodnie z widzeniem. Symbolika przedstawienia niesie głębokie znaczenie teologiczne.

Na obrazie widzisz postać Chrystusa z prawą ręką wzniesioną w geście błogosławieństwa. Lewa ręka dotyka szat w okolicy serca. Z Serca Jezusa emanują dwa promienie.

Blady promień symbolizuje wodę, która usprawiedliwia dusze. Czerwony promień symbolizuje krew, która jest życiem dusz. Te promienie reprezentują sakramenty święte, szczególnie Chrzest i Eucharystię.

Modlitwy do miłosierdzia bożego obejmują także Godzinę Miłosierdzia o 15:00. W tej godzinie Jezus oddał ducha na krzyżu. Jest to szczególny moment do adoracji Najświętszego Sakramentu połączonej z rozważaniem męki Pańskiej.

Możesz wtedy zanurzyć się w kontemplacji ofiary Chrystusa.

W ciągu dnia warto odmawiać krótkie akty strzeliste. Utrzymują Cię w duchowej łączności z Jezusem Miłosiernym. Modlitwy takie jak „Jezu, ufam Tobie” możesz powtarzać w różnych sytuacjach.

Te proste wezwania pogłębiają Twoją ufność. Otwierają serce na działanie łaski.

Pan Jezus powiedział do św. Faustyny: „Napisz to dla dusz strapionych: Gdy dusza pozna ciężkość swych grzechów, gdy się odsłoni duszy cała przepaść nędzy, w jakiej się pogrążyła, niech nie rozpacza, ale z ufnością niech się rzuci w ramiona mojego miłosierdzia, jak dziecko w objęcia ukochanej matki.”

Uczynki miłosierdzia względem duszy i ciała stanowią praktyczny wymiar życia. Autentyczne nabożeństwo wymaga od Ciebie nie tylko modlitwy. Przede wszystkim potrzebna jest postawa miłosierdzia wobec bliźnich.

Odpuszczanie krzywd i czynna miłość są nieodłącznymi elementami tej duchowości.

Uczynki miłosierdzia względem ciała obejmują: nakarmienie głodnych i napojenie spragnionych. Także przyodzianie nagich, przyjęcie pielgrzymów i pocieszenie więźniów. Nawiedzenie chorych i pogrzebanie zmarłych również należą do tych uczynków.

Uczynki względem duszy to: grzesznych pouczać i wątpiących pouczyć. Smutnych pocieszać, cierpliwych napominać i urazy chętnie odpuszczać. Krzywdy cierpliwie znosić i modlić się za żywych i umarłych.

Praktyki pobożnościowe związane z nabożeństwem do Miłosierdzia Bożego tworzą harmonijną całość. Łączą wymiar wertykalny – relację z Bogiem przez modlitwę. Łączą też wymiar horyzontalny – miłosierdzie wobec innych ludzi.

Ta integralność sprawia, że duchowość Miłosierdzia Bożego przekształca całe Twoje życie. Nie tylko momenty modlitwy ulegają przemianie.

Źródła i materiały do zgłębiania

Podstawowym źródłem wiedzy o nabożeństwie do Miłosierdzia Bożego pozostaje Dzienniczek Świętej Faustyny. Ten duchowy pamiętnik zawiera mistyczne doświadczenia i rozmowy z Jezusem. Znajdziesz w nim tekst litanii oraz całą teologię Bożego Miłosierdzia.

Materiały o miłosierdziu bożym możesz znaleźć w encyklice „Dives in Misericordia” Jana Pawła II. Papież rozwinął nauczanie Kościoła o miłosierdziu w sposób pogłębiony i dostępny. Biografie św. Faustyny stanowią wartościowe uzupełnienie, szczególnie dzieło ks. Michała Sopoćki.

Sanktuarium w Krakowie-Łagiewnikach oraz sanktuarium w Wilnie oferują duchowe wsparcie. Tam możesz uczestniczyć w pielgrzymkach, rekolekcjach i nabożeństwach. To doskonałe miejsca do pogłębienia swojej pobożności.

Literatura dewocyjna dostępna w księgarniach katolickich obejmuje komentarze do Dzienniczka. Współczesne opracowania teologiczne pomagają lepiej zrozumieć nauczanie o miłosierdziu. Strony internetowe i aplikacje mobilne oferują codzienne modlitwy oraz medytacje.

Włącz nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego w swoje codzienne życie modlitwy. Dziel się tym skarbem duchowym z innymi poprzez świadectwo. Twoja wiara wzrasta przez praktykę i zgłębianie duchowych źródeł.

Adam Kaczmarek

Mieszkaniec Krzyżanowic i aktywny członek rady parafialnej. Od wielu lat zaangażowany w życie lokalnej wspólnoty. Na stronie parafialnej dba o to, abyście zawsze mieli dostęp do najważniejszych ogłoszeń, a także dokumentuje wydarzenia w naszej galerii. Prywatnie pasjonat historii regionalnej i miłośnik pieszych wędrówek.

CZYTAJ  Co biskup nosi na głowie? Mitra, piuska i symbole