Bierzmowanie dorosłych – jak przystąpić i się przygotować

Bierzmowanie dorosłych to sakrament, który można przyjąć w każdym wieku i który ma głębokie znaczenie dla dorosłych kandydatów szukających pogłębienia wiary. Artykuł ten przeprowadzi Cię przez cały proces od pierwszej rozmowy z proboszczem, przez katechezy, aż do samej ceremonii – zawiera praktyczne porady dla gdańszczan i odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Czym jest bierzmowanie i dlaczego warto je przyjąć jako dorosły

Teologiczne znaczenie sakramentu bierzmowania

Bierzmowanie to jeden z trzech sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego, obok chrztu i Eucharystii. Jego teologiczne znaczenie polega na wzmocnieniu przez Ducha Świętego grzesznika już ochrzczonego. Według Kodeksu Prawa Kanonicznego (kan. 879), bierzmowanie jest sakramentem, w którym wierni są namaszczeni olejem świętym i otrzymują moc Ducha Świętego w celu umocnienia ich wiary.

W ujęciu Katechizmu Kościoła Katolickiego (pkt 1285-1321), sakrament ten ma szczególną moc: wypełnia ona dar Ducha Świętego udzielony w chrzcie i czyni go jeszcze bardziej działecznym w życiu wiary. Dla dorosłych kandydatów ta świadoma decyzja przyjęcia bierzmowania niesie dodatkową głęboię – nie są zmuszani rodziną czy tradycją, lecz sami wybierają wzmocnienie swojej wiary.

Kiedy dorosły może – i powinien – przystąpić do bierzmowania

Bierzmowanie nie zna górnego limitu wieku. Można je przyjąć zarówno w wieku 25 lat, jak i w 65 roku życia. Cztery główne powody, dla których dorośli decydują się na bierzmowanie:

• Powrót do praktyki religijnej po latach nieobecności
• Przygotowanie do zawarcia małżeństwa kościelnego
• Chęć zostania rodzicem chrzestnym dla chrzczonego dziecka
• Pragnienie pogłębiania wiary w świadomym wyborze jako dorosły człowiek

Istnieje także wymóg praktyczny: brak bierzmowania może blokować dostęp do pełnego udziału w życiu parafialnym, zwłaszcza jeśli chodzi o funkcje wiążące się z sakramentami (rodzic chrzestny, świadek małżeństwa w kościele).

Kto może przystąpić do bierzmowania dorosłych – wymagania formalne

Wiek i warunki kanoniczne

Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego (kan. 889), do przyjęcia bierzmowania zdolna jest każda osoba ochrzczona, która nie została jeszcze bierzmowana. Nie ma ustawowego górnego limitu wieku – możesz przystąpić do bierzmowania niezależnie od tego, ile masz lat.

Minimalne wymagania formalne:

Czy brak bierzmowania blokuje ślub kościelny

Bierzmowanie a ślub kościelny – to kwestia, która niepokoczy wiele osób przygotowujących się do małżeństwa w Kościele. Zgodnie z kan. 1065 KPK, brak bierzmowania nie jest bezwzględną przeszkodą do zawarcia ślub, ale Kościół zobowiązuje nupturientów do podjęcia starań o jego przyjęcie.

Co to oznacza w praktyce? Ksiądz prowadzący przygotowanie przedślubne (tzw. kursy dla narzeczonych) może uzależnić datę ceremonii od ukończenia przez kandydata przygotowania do bierzmowania. Niektóre parafie zezwalają na równoległy przebieg tych procesów, inne wymagają najpierw bierzmowania. Warto zapytać o to na etapie pierwszego kontaktu z parafią, gdzie planujesz wziąć ślub.

Od czego zacząć – pierwszy krok do parafii

Jak znaleźć właściwą parafię w Gdańsku

Pierwszym krokiem jest zgłoszenie się do kancelarii parafii, do której należysz ze względu na adres zamieszkania. Jednak jeśli masz uzasadniony powód (np. większa bliskość do miejsca pracy, już istniejące relacje z proboszczem), możesz poprosić o transfer do innej parafii – wymaga to zgody proboszcza parafii docelowej.

W Gdańsku grupy dla dorosłych kandydatów prowadzą parafie:

Alternatywą jest kontakt z Kurią Metropolitalną Gdańską, która może poinformować o dostępnych terminach i grupach dla dorosłych w całej archidiecezji.

Co zabrać na pierwszą rozmowę z proboszczem

Gdy już zdecydujesz się na parafię, przygotuj następujące dokumenty:

• Dowód osobisty – do potwierdzenia tożsamości
• Metryka chrztu – dokument potwierdzający chrzest w Kościele katolickim (w oryginale lub kopii potwierdzonej)
• Świadectwo ukończenia religii/katechezy (jeśli je posiadasz) – może przyspieszyć ocenę przygotowania
• Zaświadczenie o stanie wolnym (jeśli bierzmowanie wiąże się z przygotowaniem do ślubu)

Jeśli nie posiadasz metryki chrztu, możesz ją odzyskać kontaktując się z parafią, w której odbył się chrzest. Procedura jest bezpłatna lub kosztuje 5-20 złotych za duplikat. Wystarczy znać nazwę miejscowości i przybliżoną datę chrztu.

Na rozmowie z proboszczem nie musisz być ani nerwowy, ani zbyt formalny. Po prostu powiedz mu, dlaczego przychodzisz (powrót do praktyk religijnych, przygotowanie do ślubu, chęć pogłębiania wiary) i zapytaj o warunki rozpoczęcia przygotowania.

Przebieg przygotowania do bierzmowania dorosłych krok po kroku

Katechezy i spotkania formacyjne

Katechezy dla dorosłych przed bierzmowaniem to serce całego procesu przygotowania. Zazwyczaj odbywają się cotygodniowo przez okres 2-3 godzin i mogą być prowadzone:

• W formie zajęć grupowych (najczęstsze – kilka do kilkunastu osób)
• Indywidualnie (rzadko, na specjalne życzenie lub warunki)
• Online (coraz częściej oferowane przez parafie)

Przywykłe tematy katechez obejmują:

• Historię Kościoła i sakramentów
• Nauczanie o Duchu Świętym
• Zasady życia moralnego jako chrześcijanina
• Modlitwę i praktyki religijne
• Znaczenie bierzmowania w życiu wiary
• Przygotowanie do spowiedzi i odpowiednie nastawienie do sakramentu

Spotkania te to nie tylko transmisja informacji – to też sposobność na zadawanie pytań, dzielenie się wątpliwościami oraz budowanie więzi wspólnoty kościelnej. Proboszcz lub katecheta będą chętnie odpowiadać na pytania dotyczące wiary i praktyk religijnych.

Spowiedź przed bierzmowaniem

Przed samą ceremonią bierzmowania obowiązkowa jest spowiedź. Można ją poprzedzić spowiedzią „generalną” – tzn. wyznaniem wszystkich poważniejszych grzechów z całego życia. To może brzmieć strasznie, ale celom jest oczyszczenie duszy i powrót do stanu łaski przed przyjęciem sakramentu.

Praktyczne wskazówki:

• Zarezerwuj czas na spowiedź z proboszczem lub innym kapłanem (zazwyczaj możesz to zrobić tuż przed bierzmowaniem)
• Nie musisz znać formalnych słów – wystarczy szczerość i chęć naprawy
• Jeśli od lat nie chodzisz do spowiedzi, powiedz o tym kapłanowi – będzie bardziej cierpliwy
• Spowiedź pozostaje tajemnicą – to całkowicie poufna rozmowa

Wybór imienia patrona i rola świadka

Patron bierzmowania to święty, którego imię obierasz sobie w dniu bierzmowania. Zwyczajowo jest to imię sięgnięte z kalendarium świętych Kościoła katolickiego, choć można też wybrać imię patrona na podstawie własnych powiązań (np. imienia wybranego świętego, którego patrozowanie cię inspiruje).

Jak wybrać patrona bierzmowania:

• Przeczytaj o świętych i zobacz, których życie i nauczanie cię inspiruje
• Może być to święty odpowiadający twoim zainteresowaniom lub zawodowi (np. św. Józef dla rzemieślników)
• Zaproś proboszcza do rozmowy o wyborze – może dać ci wskazówki
• To wybór całkowicie osobisty – nie ma „złego” wyboru

Świadek bierzmowania to osoba, która będzie przy tobie podczas ceremonii i może być też zaangażowana w przygotowanie. Więcej szczegółów na ten temat znajduje się w osobnej sekcji poniżej.

Jak długo trwa przygotowanie do bierzmowania dorosłych

Standardowy harmonogram – kilka miesięcy czy rok

Przygotowanie do bierzmowania dorosłych zazwyczaj trwa od 6 do 12 miesięcy. Dokładny czas zależy od:

• Filozofii parafii – niektóre parafie preferują bardziej intensywne przygotowanie
• Punktu wyjścia kandydata – osoba, która znała katechezę, może przygotowywać się krócej
• Dostępności katechet i liczby kandydatów w grupie
• Cyklu rocznego – większość parafii organizuje grupy raz w roku (zazwyczaj od jesieni do wiosny)

Typowy harmonogram w standardowym trybie:

Tryb przyspieszony przed ślubem – czy to możliwe

Bierzmowanie bez wcześniejszego długiego przygotowania – to pytanie, które nurtuje osoby przygotowujące się do ślubu kościelnego. Krótka odpowiedź: teoretycznie tak, ale nie jest to reguła.

Przyspieszony tryb przygotowania (zwykle 2-3 miesięcy) jest możliwy, ale wymaga:

• Zgody proboszcza lub biskupa diecezji
• Uzasadnienia (np. zbliżająca się data ślubu)
• Wiele intensywniejszego przygotowania – więcej spotkań, bardziej skoncentrowanego materiału
• Wykazania się już pewną bazą wiedzy religijnej

Wiele parafii niechętnie stosuje tryb przyspieszony, bo uważają, że głębokie przygotowanie nie powinno być kompresowane. Najlepiej zapytać od razu na etapie pierwszego kontaktu, czy Twoja parafia oferuje taką opcję i jakie są warunki.

Bierzmowanie dorosłych w Gdańsku – gdzie i jak się zapisać

Parafie prowadzące przygotowanie dla dorosłych w Gdańsku

Archidiecezja Gdańska obejmuje ponad 200 parafii rozmieszczonych na terenie Gdańska, Sopotu, Gdyni i okolic. Niemal każda parafia może prowadzić przygotowanie do bierzmowania dorosłych, ale nie wszystkie mają stałe grupy.

Parafie, które tradycyjnie prowadzą grupy dla dorosłych kandydatów:

• Parafia Wniebowzięcia NMP – Bazylika Mariacka (ul. Podkramarska 5, Gdańsk Stare Miasto) – jedna z największych i najstarsszych parafii w Gdańsku, doświadczona w prowadzeniu katechez dla dorosłych
• Parafia Chrystusa Króla (al. Zwycięstwa 11, Gdańsk Wrzeszcz) – parafia uniwersytecka, liczne grupy dla różnych grup wiekowych
• Parafia Trójcy Przenajświętszej (ul. Cystersów 1, Gdańsk Oliwa) – przy kościele Oliwskim, tradycyjnie aktywna w duszpasterstwie dorosłych
• Parafia Św. Brygidy (ul. Profesorska 17, Gdańsk Stare Miasto) – parafii z bogatą historią, prowadząca katechezy dla dorosłych

Jak się dowiedzieć, czy parafia prowadzi grupę dla dorosłych:

• Zadzwoń do kancelarii parafii – godziny: pn.-pt. 9:00-12:00 i 16:00-18:00
• Sprawdź stronę internetową parafii (większość parafii w Gdańsku ma własne strony z informacją o sakramentach)
• Przyjdź osobiście do kancelarii i zapytaj o terminy zapisów

Archidiecezja Gdańska – kontakt z kurią

Jeśli chcesz poznać wszystkie dostępne opcje w archidiecezji lub masz pytania dotyczące procedury przygotowania, możesz skontaktować się z Kurią Metropolitalną Gdańską:

Kuria może również pomóc w odnalezieniu metryki chrztu, jeśli nie znasz parafii, w której się chrzciłeś.

Wybór świadka bierzmowania – zasady i wskazówki

Kto może być świadkiem bierzmowania dorosłego

Świadek bierzmowania to osoba, która stoi przy kandydacie podczas ceremonii sakramentu. Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego (kan. 893), świadkiem może być osoba spełniająca następujące warunki:

• Musi być bierzmowana (czyli sama musi przyjąć bierzmowanie)
• Musi mieć co najmniej 16 lat
• Musi prowadzić życie zgodne z nauką Kościoła katolickiego (nie musi to być osoba idealnie pobożna, ale powinna wykazywać chęć żyć zgodnie z wiarą)
• Nie może być matką ani ojcem kandydata – to najczęstsza przyczyna odrzucenia wybranego świadka
• Musi być zdolna do pełnienia roli świadka (np. nie może być osobą pozbawioną praw ze względu na zaburzenia psychiczne)

Świadek bierzmowania a chrzestny – często bywa tą samą osobą. Jeśli Twój chrzestny/chrzestna spełnia powyższe warunki, to doskonały wybór – Kościół zaleca zachowanie tej ciągłości duchowej przez całe życie.

Czego nie wolno przeoczyć przy wyborze świadka

Praktyczne wskazówki wyboru świadka:

• Porozmawiaj z osobą z wyprzedzeniem – świadek powinien wiedzieć, jaką rolę będzie pełnić i czy chce jej podejmować
• Upewnij się, że osoba jest bierzmowana – jeśli masz wątpliwości, zapytaj ją bezpośrednio lub skontaktuj się z jej parafią
• Jeśli to obcokrajowiec, przygotuj zaświadczenie z jego parafii – potwierdzające, że jest bierzmowany i prowadzi życie zgodne z wiarą
• Zbierz wszystkie dokumenty wcześnie – proboszcz może poprosić o zaświadczenie od świadka
• Pamiętaj, że świadek powinien być dostępny w dniu ceremonii – będzie musiał być fizycznie obecny

Czasami zdarza się, że wybrany świadek nie spełnia warunków kanonicznych (np. nie jest bierzmowany). W takim wypadku proboszcz może zasugerować inną osobę lub wyjaśnić, dlaczego wybrana osoba nie może pełnić tej roli. To nie jest osobista krytyka – to kwestia przepisów kanonicznego Kościoła.

Najczęstsze pytania i wątpliwości kandydatów dorosłych

Kiedy i gdzie przystąpić do bierzmowania – pytania, które niepokoją osoby w Twojej sytuacji. Oto odpowiedzi na zagadnienia, które najczęściej się pojawiają.

• Co jeśli od lat nie chodzę do kościoła – czy będzie mnie przyjęta parafia?
• Czy muszę znać katechizmem na pamięć?
• Czy mogę się bierzmować, jeśli jestem rozwiedziony lub byłem w związku cywilnym?
• Ile razy mogę przystąpić do bierzmowania?
• Co zrobić, jeśli nie mam świadka?

Najczęstsze pytania i wątpliwości kandydatów dorosłych – FAQ

Co jeśli nie pamiętam daty chrztu

Jeśli nie pamiętasz dokładnej daty chrztu, nie stanowi to przeszkody. Wystarczy, że znasz przybliżony rok i miejscowość, w której się chrzciłeś. Możesz skontaktować się z parafią (lub parafiami) w tej miejscowości i poprosić o wyszukanie metryki. Procedura jest bezpłatna lub kosztuje symboliczną opłatę (5-20 złotych). Jeśli chrzest odbył się w innej diecezji, możesz też skontaktować się z tamtejszą kurią diecezjalną.

W ostateczności, jeśli nie uda się odzyskać metryki chrztu, proboszcz może przeprowadzić procedurę „warunkowego uznania chrztu” – to proces, w którym na podstawie dostępnych informacji i zeznań Kościół stwierdza, że chrzest miał miejsce. Jest to mniej idealne niż dokument, ale pozwala na przystąpienie do bierzmowania.

Bierzmowanie a regularne chodzenie do kościoła

Nie musisz od lat chodzić do kościoła, aby przystąpić do bierzmowania. Jednak oczekuje się, że kandydat wykaże chęć powrotu do praktyk religijnych. Przygotowanie do bierzmowania to proces, który może być punktem zwrotnym w Twoim życiu duchowym.

Proboszcz nie będzie cię osądzać za przeszłość – jego rolą jest przeprowadzenie cię przez przygotowanie i wsparcie w powrocie do wspólnoty kościelnej. Wiele osób przygotowujących się do bierzmowania rozpoczyna regularny udział w Mszach Świętych dopiero w trakcie przygotowania, i to jest całkowicie naturalne.

Czy bierzmowanie jest płatne

Nie – sakramenty w Kościele katolickim nie mają ceny. Katechezy, spowiedź, samo bierzmowanie – wszystko jest bezpłatne. Ewentualne koszty, które mogą się pojawić:

• Duplikat metryki chrztu: 5-20 złotych (opłata kancelaryjna w parafii)
• Materiały formacyjne lub skrypty: 10-30 złotych (opcjonalnie, niektóre parafie oferują je dobrowolnie)
• Ubiór na ceremonię: to jest Twoja sprawa, choć wiele osób wybiera coś odświętnego (garnitur, sukienka)

Jeśli parafia zaproponuje ci zbiórkę pieniędzy „na bierzmowanie”, możesz odrzucić – to nie jest wymagane.

Czy mogę przystąpić do bierzmowania będąc rozwiedziony lub rozstany

Tak, bez żadnych przeszkód. Status rodzinny nie wpływa na zdolność do przyjęcia bierzmowania. Osoba rozwiedziona, wdowa, samotna lub żyjąca w związku nieformalnym może przystąpić do wszystkich sakramentów, w tym bierzmowania.

Jedynym wymuskiem byłoby, gdybyś chciał przystąpić do ślubu kościelnego – wtedy sprawa poprzedniego małżeństwa może być istotna. Ale sam sakrament bierzmowania nie związany jest z przeszkodą na podstawie stanu rodzinnego.

Ile razy mogę przystąpić do bierzmowania

Bierzmowanie można przyjąć tylko raz w życiu. To sakrament jednorazowy – podobnie jak chrzest. Po przyjęciu bierzmowania jesteś bierzmowany na zawsze. W tradycji chrześcijańskiej sakramenty wtajemniczenia (chrzest, bierzmowanie, Eucharystia) są niepowtarzalne.

Jeśli z jakichś powodów ceremonia nie doszła do skutku (np. osoba straciła przytomność), procedura może być powtórzona, ale w znaczeniu: ukończenie tego samego sakramentu, a nie przystąpienie do nowego.

Co zrobić, jeśli nie mam kogoś, kto byłby świadkiem

Jest to rzadka sytuacja, ale możliwa. W ostateczności możesz poprosić proboszcza, aby pomógł ci znaleźć świadka – na przykład innego kandydata z grupy przygotowawczej lub nawet osobę spoza grupy, którą zna parafia.

Niektóre diecezje zezwalają też na bierzmowanie bez świadka, jeśli absolutnie brakuje osoby spełniającej warunki. To wyjątek, ale warto zapytać proboszcza o taką możliwość. Świadek jest zalecany, ale nie stanowi przeszkody do ważności sakramentu.

Czy mogę się bierzmować jako dorosły bez wcześniejszych katechez

W teorii – nie. W praktyce – to zależy od okoliczności. Kościół wymaga podstawowej wiedzy o wierze i znaczeniu sakramentu przed przyjęciem bierzmowania. Ale jeśli masz już taką wiedzę (np. przez wychowanie religijne w dzieciństwie, naukę religii w szkole), przygotowanie może być skrócone.

Niektóre parafie oferują opcję „egzaminu wstępnego” – rozmowy z proboszczem, na której sprawdza on, ile już wiesz. Jeśli wykaże się, że posiadasz wystarczającą wiedzę, przygotowanie może być znacznie krótsze.

Bierzmowanie a pierwsze razy do Komunii Świętej dla dorosłego

Jeśli jesteś dorosłym, który nie przystępował do komunii świętej, procedura jest bardziej złożona niż samo bierzmowanie. Zazwyczaj obowiązuje się wtedy ścieżkę RCIA (Rytuał Chrześcijańskiego Wtajemniczenia Dorosłych) lub równoważną, która obejmuje przygotowanie do wszystkich trzech sakramentów wtajemniczenia: chrztu, bierzmowania i Eucharystii jednocześnie.

Jeśli jednak już przyjąłeś Komunię Świętą w dzieciństwie i tylko ci brakuje bierzmowania, przygotowanie jest bardziej skoncentrowane na tym jednym sakramencie. Zawsze wyjaśnij swoją sytuację proboszczowi na pierwszej rozmowie.

Czy bierzmowanie dorosłych różni się od bierzmowania młodzieży

Teologicznie – nie. To ten sam sakrament, ten sam Duch Święty, ta sama łaska. Praktycznie – tak, przygotowanie dorosłych jest zazwyczaj bardziej wnikliwe i skoncentrowane na świadomych wyborach wiary.

Dorosli kandydaci dzielą grupę przygotowawczą z innymi dorosłymi (a nie z dziećmi czy młodzieżą), co pozwala na głębszą dyskusję o wierze w kontekście dorosłego życia. Materiały i tematyka katechez są dostosowane do dorosłych odbiorców.

FAQ

W jakim wieku można przystąpić do bierzmowania dorosłych?

Nie ma górnego limitu wieku – bierzmowanie można przyjąć w każdym momencie dorosłego życia. Kościół katolicki wymaga jedynie, by kandydat był ochrzczony, miał odpowiednią wiedzę religijną oraz wolę przyjęcia sakramentu. Dolną granicą jest zazwyczaj ukończenie 18. roku życia przy ścieżce dla dorosłych.

Ile trwa przygotowanie do bierzmowania dla dorosłych?

Przygotowanie trwa zazwyczaj od 6 do 12 miesięcy i obejmuje cykl katechez, spotkań formacyjnych oraz spowiedź. Niektóre parafie oferują tryb skrócony (np. przed ślubem kościelnym), jednak wymaga to indywidualnej zgody proboszcza lub biskupa i nie jest standardem.

Czy brak bierzmowania uniemożliwia ślub kościelny?

Brak bierzmowania nie jest bezwzględną przeszkodą do zawarcia małżeństwa kościelnego, jednak Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 1065) zobowiązuje kandydatów do podjęcia starań o jego przyjęcie przed ślubem. Ksiądz prowadzący przygotowanie ślubne może uzależnić datę ceremonii od ukończenia przygotowania do bierzmowania.

Gdzie w Gdańsku można się zapisać na bierzmowanie jako dorosły?

Należy zgłosić się do kancelarii parafii, do której się należy ze względu na adres zamieszkania. W Gdańsku grupy dla dorosłych kandydatów prowadzą m.in. parafie na Starym Mieście, we Wrzeszczu i w Oliwie. Można też skontaktować się z Kurią Metropolitalną Gdańską (ul. Opacka 5, tel. +48 58 552 00 51), która poinformuje o dostępnych terminach.

Kto może być świadkiem bierzmowania dorosłego?

Świadkiem może być osoba, która ukończyła 16 lat, sama jest bierzmowana i prowadzi życie zgodne z wiarą katolicką. Nie może to być ojciec ani matka kandydata. Dobrym wyborem jest chrzestny lub chrzestna – Kościół zaleca tę ciągłość duchową.

Czy przygotowanie do bierzmowania dorosłych jest płatne?

Nie – sakramenty w Kościele katolickim są bezpłatne, podobnie jak katechezy przygotowawcze. Ewentualne koszty to opłata kancelaryjna za duplikat metryki chrztu (zazwyczaj 5-20 zł) lub materiały formacyjne, które niektóre parafie oferują dobrowolnie odpłatnie.

Co zrobić, jeśli nie wiem, w której parafii byłem ochrzczony?

Metrykę chrztu można odzyskać kontaktując się z parafią, w której odbył się chrzest – najczęściej wystarczy znać miejscowość i przybliżoną datę. Jeśli to niemożliwe, pomocna może być Kuria Diecezjalna właściwa dla miejsca chrztu. W ostateczności ksiądz proboszcz może przeprowadzić procedurę warunkowego uznania chrztu.

Czy można się bierzmować, jeśli od lat nie chodzi się regularnie do kościoła?

Tak – właśnie powrót do praktyk religijnych i przyjęcie bierzmowania może być punktem zwrotnym w życiu duchowym. Proboszcz może poprosić o odbycie spowiedzi i wykazanie chęci powrotu do regularnych praktyk. Przygotowanie do sakramentu jest zarazem procesem odnowy wiary.

Adam Kaczmarek

Mieszkaniec Krzyżanowic i aktywny członek rady parafialnej. Od wielu lat zaangażowany w życie lokalnej wspólnoty. Na stronie parafialnej dba o to, abyście zawsze mieli dostęp do najważniejszych ogłoszeń, a także dokumentuje wydarzenia w naszej galerii. Prywatnie pasjonat historii regionalnej i miłośnik pieszych wędrówek.