Sw. Jan Chrzciciel – prorok Jordanu i poprzednik Mesjasza

Sw. Jan Chrzciciel to jeden z najwazniejszych prorokow Nowego Testamentu – poprzednik Mesjasza, ktory ochrzcil Jezusa Chrystusa w rzece Jordan i zapowiedzial jego przyjscie swiatu. Jego niezwykla postac jako ascety, nauczyciela nawrocenia i meczennika sciętego na rozkaz Heroda Antypasa inspiruje wierzacych przez dwa tysiaclecia, a jego kult pozostaje zywotny w Kosciele katolickim i tradycji ludowej calego swiata.

Kim byl sw. Jan Chrzciciel – zyciorys proroka

Sw. Jan Chrzciciel zaliczany jest do najwyzszych postaci Nowego Testamentu i calej historii zbawienia. Jego zyciorys, zachowany w Ewangeliach, poczynajac od Ewangelii sw. Lukasza, jest nasycony duchem prorockim i eschatologicznym naprzezeniem, jaki szalal po pozydowskich ziemiach Palestyny w pierwszej polowie I wieku.

Narodziny Jana – zwiastowanie Zachariaszowi

Historia Jana Chrzciciela rozpoczyna sie od sceny w jerozolimskiej swiatyni, gdzie kaplan Zachariasz, nalezacy do kaplanskiego oddzialu Abiasza, pełnil sluzbe kaplanska. Zachariasz był mezczyzną staletnim i bedacym w zaawansowanym wieku, podobnie jak jego malzenka Elzbieta – kobieta z rodu Aarona, ktorej pobladla twarz i wygaszone oczy swiadczyly o cierpieniu bezdzietnosci, ktorą w tradycji izraelskiej liczono za hańbe. Podczas sluzbowania w swiatyni objawil sie jemu aniol Gabriel – ten sam poslaniec, ktory pozniej zwiastowal Maryi narodzenie Jezusa. Aniol powiedzial Zachariaszowi: „Nie boj sie, Zachariaszu, bo twoja prosba została wysłuchana. Twoja malzenka Elzbieta porodzi ci syna, ktoremu nadasz imie Jan”.

Imie Jan, pochodzace od hebrajskiego Johanan, oznacza „Bog jest laski” lub „Jahwe okazal laske” – nazwa, ktorą Bog sam wybral dla swojego proroka. Ten dziecko, spodziewany nad wyraz cudownie, miał sie stac przygotowaniem dla Pana, ktorego narodzenie bylo bliskie. Ewangelia sw. Lukasza (Lk 1,5-25 i 1,57-80) zawiera szczegolowy opis tych zdarzen, ktorymi rozpoczyna sie historia zbawienia w epoce nowotestamentowej.

Jan narodzil sie okolo szostego roku przed nasza era, zatem pol roku wczesniej niz jego kuzynem byl Jezus Chrystus. Jego pojawienie sie bylo poprzedzone wielkimi znakami i cudami – ojciec Zachariasz, ktoremu zabrano glos za niedowiarstwo wobec slów anioła, odzyskal mowe w momencie narodzenia syna. Slowa jego i proroctwo o narodzie Izraela rozprzestrzeniły sie po calej Judei.

Mlodosc i lata na pustyni judzkiej

Po narodzeniu Jan dorasta w srodowisku zydowskiego poboznosci i zawezenia sie do Boga. Czekajac na wlasciwy czas swojej misji prorocki, spedzil mlodosc na Pustyni Judzkiej – tym samym terenie, gdzie przed wiekami przebywali prorocy Elias i Elizeusz. Pustynia ta byla w owych czasach schroniskiem dla ascetow i pustelnikow, ktorzy pragneli czystym sercem sluchac glosu Bozego poza zamieszaniem zycia miejskiego.

Jan przyodziawayl sie w wlosienice z wielbladniej skory, a jego pokarmiały locustae oraz miód dziki – proste poszywienie pustelnika, ktorego serce skupione bylo na Bogu. Taki styl zycia przypominaĺ czasach starotestamentowych zycie prorokow, ktorzy sa potrzebni do nawrocenia narodu. W tradycji zydowskiej dlugim czlowiek, ktory pojawil sie tak niespodziewanie z gloszeniem prorockiego slowa po wielu wiekach ciszy boskiej, byl postrzegany jako nowy prorok, przeznaczony do wielkiego dziela.

Misja Jana Chrzciciela nad Jordanem

Aby zrozumiec znaczenie Jana Chrzciciela, trzeba wiedziec, ze jego pojawienie sie na brzegu Jordanu bylo wydarzeniem, ktorego czekały calosci narodow izraelskich. Swiadkowie jego działalnosci uwieczyli to w Ewangeliach sw. Marka, sw. Lukasza i sw. Mateusza jako moment historycznie i teologicznie przełomowy.

Gloszenie nawrocenia i chrzest pokuty

Okolo dwudziestu osmego lub dwudziestu dziewiątego roku naszej ery Jan Chrzciciel zaczął glosic nad rzeka Jordan. Jego przeslanie bylo proste, potezne i przemawiajace do serc: „Nawroccie sie, bo przyblizyl sie Krolestwu Bozego” (Mt 3,2). Nie byla to nowa religia, lecz powrót do istoty Przymierza Starotestamentowego – do czystosci serca i zmiany mysli, ktorą Izrael utrácil w faryzeizmie i dogmatyzmie swiatynnych urzednikow.

Chrzest, ktorego udzielaĺ Jan – chrzest pokuty w Jordanie – nie był zwykłym obmyciem rytualnym znamy z tradycji zydowskiej. To był znak widomy porzadku starego czlowieka i wstapienia w nowy czlon Bozego narodu, przygotowany do przyjscia Mesjasza. Tłumy ludzi z Jerozolimy, z Judei i z okolic Jordanu schodziły do niego, wyznajac swe grzechy i przyjmujac chrzest nawrocenia. Ta scena byla swiadectwem, ze Bog wciąz mówi do swojego narodu poprzez ustanowionego proroka.

Jan identyfikowal sie z glosem wolajacym na pustyni z Izajasza 40,3: „Glas wolajacy na pustyni: Przygotujcie droge Panu, proste uczyncie sciezki Jego”. Jego nauczanie o nawroceniu wyznaczalo nieprzekraczalna granic miedzy stary i nowy porzadek zbawienia. Wymagal od Izraelitow autentycznego nawrocenia, a nie opierania sie na pochodzeniu od Abrahama. To bylo slowo, ktorego nikt z najwazniejszych osób religijnych nie chcial sluchac, ale lud posluchal z entuzjazmem.

Chrzest Jezusa – kulminacja misji Jana

Kulminacyjnym punktem misji Jana Chrzciciela bylo pojawianie sie Jezusa Chrystusa. Jezus przyszedl do Jana nad Jordan i prosil o chrzest pokuty. Choć Jan w poczatku sie oporl, Jezus nalegal: „Pozwol teraz, bo tak nalezy nam wypełnic wszelka sprawiedliwosc” (Mt 3,15). Moment chrztu Jezusa to jedna z najwazniejszych scen w historii zbawienia – teofania, podczas ktorej otwarły sie niebiosa, Duch Swiety zstapil jak gołąb, i rozległ sie glas Ojca: „To jest syn mój umiłowany, w ktorym sobie upodobałem” (Mt 3,16-17).

Jan Chrzciciel, widzac Jezusa idącego ku niemu, wypowiedzial slowa, ktorych znaczenie przenikaĺ cały Nowy Testament: „Oto Baranek Bozy, ktory gładzi grzechy swiata” (J 1,29). Explicite rozroznial on swoj chrzest wodny od chrztu Duchem Swietym, ktorego udzielac bedzie Mesjasz. Jego rola jako poprzednika byla wykonana – nic nie moglo mu sie czysciej zdarzyc niz doprowadzenie do tego momentu, kiedy sam mógł wskazac na Baranka Bozego stojacego przed nim.

Smierc meczennika – sciecie na rozkaz Heroda

Wzniosłosc misji Jana Chrzciciela zakonczyla sie dramatycznie, gdy jego nauczanie wbilo sie bezposrednio w interesy wladcy.

Wiezienie w twierdzy Macheros

Jan Chrzciciel nie miał litosci dla zlych, nawet gdy byli oni potentatami. Herod Antypas, tetraarcha Galilei i Pererei, zawarl zwiazek z Herodiada, która byla zona jego brata Filipa. Jan publicznie, otwartym slowem, krytykowal to male zenstwo jako naruszenie Prawa Bozego. Dla Heroda bylo to nie tylko obrazą osobista, ale takze wymuszenie do podjecia proby zademonstrowania swojej władzy nad glośnikiem prawdy.

Herod uwiezień Jana w twierdzy Macheros, położonej na terenie dzisiejszej Jordanii, nad Morzem Martwym. Twierdzę było nieprzystepna forteca, gdzie nikt nie mógł dostac sie do wieznia bez pozwolenia króla. Jednak nawet w więzieniu Jan nie ucichł. Uczniowie jego przynoszyli mu wiadomości o działalnosci Jezusa, a sam Jan, z głębi wiezienia, wysyłal do Jezusa posłów z pytaniem o jego mesjanskie posłannictwo.

Herodiada, Salome i taniec smierci

Herodiada nie mogła tolerowac, ze Jan Chrzciciel żyje i mówi o jej grzechach. Niczym Jezabel z czasów Eliasza, która chciała zabić proroka, tak i ona czekała na okazję, aby pozbyc sie Jana raz na zawsze. Okazja przyszła podczas bankietu urodzinowego Heroda Antypasa. Corka Herodiady, Salome, zatancowala dla cara i jego dostojnikow w sposób tak pasjonujacy i zmysłowy, ze Herod, zachwycony, przysiegł jej na publicznym siwietie, iz udzieli jej wszystko, o co poprosí, azim do połowy swojego krolestwu.

Corka przygotowalas sie do matki i powiedziała: „Daj mi tutaj na misie głowę Jana Chrzciciela” (Mt 14,8). Choć Herod byl zasmucony, bo przysiegł na oczach gości, nie mógł odwołac przysięgi. Wysłał swobodę do więzienia, aby sciąl Jana. Uczniowie Jana pochowali jego trupa z szanowaniem, według zwyczaju zydowskiego, a potem przeszli do Jezusa i powiedzieli mu o smierci Jana.

Śmierc Jana Chrzciciela, choć tragiczna, ma głębokie znaczenie teologiczne. Jest prefiguracją meczenska Jezusa – oba sa wysłannikami Boga, obaj sa zabici przez ludzi pełnych pychy i grzechu. Chrzest krwi Jana poprzedza chrzest krwi Jezusa na krzyzu. Historia nauczania nas, ze najwyzsze powołanie czesto končy sie na krzyzu lub jego odpowiednikiem.

Symbolika i ikonografia sw. Jana Chrzciciela

Sw. Jan Chrzciciel zdobył w sztuce sakralnej olegotne miejsce, a jego atrybuty i symbolika sa niezmiennie rozpoznawalne w dziełach mistrzów europejskiego malarstwa i rzeźby.

Baranek Bozy i krzyz trzcinowy

Glownym symbolem sw. Jana Chrzciciela jest Baranek Bozy (Agnus Dei) – figura Jezusa Chrystusa jako ofiary zbawczej. Baranek najczesciej przedstawiany jest ze zwita flagi zwanymi „krzyżem zmartwychwstania”. To odwołanie bezposrednie do słów Jana przy widzeniu Jezusa: „Oto Baranek Bozy, ktory gładzi grzechy swiata”.

Drugim charakterystycznym atrybutem Jana jest mały krzyż trzcinowy (crux calamorum), symbolizujący zarówno kruchość materialnego świata, jak i wzniosłosc Krzyza Chrystusowego. Tę symbolikę interpretowano w średniowiecznej teologii jako kontrast między człowiekiem a jego zbawieniem.

W ikonografii tradycyjnej Jan Chrzciciel ukazywany jest w wlosienicy z wielbladniej skory lub w czerwonym plaszczu meczennika. Jego długie włosy i broda, szczuplej postawy i ascetyczne rzeźby mięsni sugeruja lata spedzone na pustyni bez dostatku i wygody. Czesto w dloniach trzyma zwoj pisma z łacińskim napisem: „Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi” (Oto Baranek Bozy, ktory gładzi grzechy swiata). Czasami pojawia sie takze miska z jego odcietą głową – symbol jego meczanstwa.

Jan Chrzciciel w sztuce sakralnej

Scena chrztu Jezusa to jeden z najczesciej uwiecznianych motywów zachodniej sztuki sakralnej. Leonardo da Vinci, Tycjan, Caravaggio, El Greco – wszyscy ci wielcy artyści powracali do tego temat. Ich „Św. Jan Chrzciciel” ukazuje nie tylko historyczne zdarzenie, ale takze wzniosłosc duchowego znaczenia momentu, gdy nowy Przymierz otwiera sie światu.

W ikonografii bizantyjskiej Jan Chrzciciel zwany jest Prodromosem (Poprzednikiem) i zajmuje wyjątkowe miejsce w schemacie ikonograficznym. Niekiedy przedstawiany jest ze skrzydłami anioła, podkreślając jego role jako boskiego posłanca, ktorego zadaniem bylo przygotować drogę Panu.

Kult sw. Jana Chrzciciela w Kosciele katolickim

Miejsce sw. Jana Chrzciciela w liturgii Kosciola katolickiego jest niezwykłe i wyjątkowe, co wynika z jego roli w Bozej ekonomii zbawienia.

Uroczystosc 24 czerwca – Narodzenie Jana

Sw. Jan Chrzciciel jest jednym z bardzo niewielu swietych, ktorym Kosciol obchodzi dzien narodzin, a nie dzien smierci. Uroczystosc Narodzenia Jana Chrzciciela przypada na 24 czerwca i ma range uroczystosci (sollemnitas) – najwyzszy stopien w liturgii Kosciola. To wyjątkowy honor, ktorego można sie dopatrzeć u kilku zaledwie postaci w calym roku liturgicznym: Maryi, Jozefa, Piotra i Pawła, oraz Jana Chrzciciela.

Data ta nie jest przypadkowa. Tradycja chrzescijańska łączy narodzenie Jana Chrzciciela z porzadkiem kosmicznym – zgodnie z obserwacją Jozefa z Nazaretu o czasach roku, o tym, ze jesli Jezus narodzil sie w zimne Boze Narodzenie (21/22 grudnia – okres, gdy dni zaczynaja sie wydlużać), to Jan Chrzciciel narodzil sie dokładnie pol roku wczesniej, w czasie letniej pory roku (24 czerwca), gdy juz dni poczyna sie skracać. Albo z innej perspektywy – Jan Chrzciciel musial sie narodzic wczesniej, aby mógł być poprzednikiem Jezusa.

Liturgia dnia 24 czerwca jest pełna profetycznych odniesien i zachwytu nad wielkosc Jana. W Missale Romanum czytelny jest tekst antyfony, ktorą tradycja zpiewala przez wieki: „Wypełnily sie wszystkie slowa, ktoré Bog wymowil do Jana jego wyslannika”.

Wspomnienie meczenstwa 29 sierpnia

Kosciol obchodzi takze Wspomnienie Sciecia Glowy sw. Jana Chrzciciela 29 sierpnia – dzien swiete (festum), ktorego celebruje sie z godnoscia i solemnoscią. To wspomnienie meczanstwa przedmiotem bylo wiele artistycznych i literackich interpretacji w sredniowiecznej i nowoczesnej sztuce chrzescijańskiej.

Sw. Jan Chrzciciel ma wyjątkowe miejsce w Kanonie Rzymskim, a jego imie pojawia sie w Litanii do Wszystkich Swietych zaraz po Maryi, co podkreśla jego znaczenie w Kosciele. Wedlug nauki Soboru Watykańskiego II w konstytucji „Lumen Gentium” Jan Chrzciciel jest ostatnim i największym z prorokow Starego Przymierza, ktorzy przygotowali drogę Mesjaszowi.

Relikwie i miejsca kultu sw. Jana na swiecie

Relikwie sw. Jana Chrzciciela sa przedmiotem szacunku i pielgrzymek w wielu miejscach Europy i swiata.

Najwazniejsze sanktuaria poswiecone Janowi

Bazylika San Giovanni in Laterano w Rzymie, przy Via di San Giovanni in Laterano, przechowuje czesc najswietszych relikwii – Fragment glowy sw. Jana Chrzciciela. Ta bazylika, najstarsza kościelna katedra biskupa Rzymskiego, jest zaden z czterech glownych bazylik Rzymu i srodkiem kultu Jana Chrzciciela dla pielgrzymów z calego swiata.

Katedra Notre-Dame d’Amiens we Francji przechowuje znaczącą czesc czaszki Jana Chrzciciela, ktorą przywiozli do Francji krzyzowcy w wyniku wypraw do Ziemi Swietej. Ta relikwia przyciąga tysiacami pielgrzymow rocznie, szczególnie w dni swiat Jana.

Sanktuarium Narodzenia Jana Chrzciciela w Ein Kerem, dzielnicy Jerozolimy, jest znamionym miejscem pielgrzymki dla wierzacych zmierzających do Ziemi Swietej. Kościół z XVI wieku stoi na tradycyjnym miejscu domu Zachariasza i Elzbiety. Turysci i pielgrzymi mogą tam uczestniczyć w liturgii i pomodlić sie za pośrednictwem sw. Jana Chrzciciela.

Relikwie przechowywane w Europie

Fragmenty relikwii sw. Jana rozsianych sa po całej Europie – w Niemczech, Włoszech, Francji, Polsce. Czesc ramienia sv. Jana przechowuje sie w bazylice św. Piotra w Watykanie. Zakon Maltanski (niegdyś Joannici), którego patronem jest sv. Jan Chrzciciel, czuwa nad licznych sanktuariach i miejscach kultu na Malcie, na Cyprze i w Europie wschodniej.

Kaplicka nad Jordanem w Qasr el-Yahud w Izraelu, miejsce tradycyjnie wskazywane jako miejscu chrztu Jezusa przez Jana, przyciąga każdego roku setki tysięcy pielgrzymów. Miejsce to jest święte zarówno dla chrześcijan jak i dla wymienialnych tradycji.

Sw. Jan Chrzciciel w Gdansku – kosciol i patronat

Gdańsk, miasto o bogatej historii religijnej i architektonicznej, posiada jeden z najstarszych i najważniejszych kościołów poświęconych sv. Janowi Chrzcicielowi.

Historia kosciola pw. sw. Jana przy ul. Swietojanska 50

Kosciol pw. sv. Jana Chrzciciela i sv. Jana Ewangelisty w Gdańsku, położony przy ulicy Świętojańskiej 50 w Starym Mieście, jest jedną z czterech głównych bazylik staromiejskich Gdańska. Historia tej świątyni sięga XIV wieku, kiedy to na terenie dzisiejszej parafii wybudowano pierwszą, małą kaplicę drewnianą.

Budowę kościoła gotycki w pełnym rozmiarze rozpoczęto w drugiej połowie XIV wieku. Architektura świątyni charakteryzuje się cechami stylu gotyckim – wysoka nawa główna, boczne nawy o zmniejszającej się wysokości, czołowe okna, które wpuszczają światło do wnętrza, i zdobione kapitele kolumn. W ciągu XV i XVI wieku kościół rozbudowywano i upiększano, dodając nowe kaplice i elementy dekoracyjne.

Ulica Świętojańska, na której stoi kościół, pochodzi swoją nazwę właśnie od tej świątyni – „Święta Jańska”, co podkreśla znaczenie kościoła dla całej dzielnicy. Przez wieki był to centrum religijne i społeczne dla mieszkańców Starego Miasta.

Odbudowa i wspolczesny kult w Gdansku

Druga wojna światowa przyniosła niewyobrażalne zniszczenia Gdańskowi. Kościół sv. Jana, jak wiele innych zabytkowych budynków w mieście, został niemal doszczętnie zniszczony podczas bombardowań i walk. Po 1945 roku świątynia była zamknięta i zdewastowana przez dziesięciolecia.

Odbudowa kościoła pw. sv. Jana trwała ponad pół wieku. Dopiero w końcu XX wieku rozpoczęto systematyczną restaurację i konserwację budynku. Dzisiaj kościół funkcjonuje jako nie tylko miejsce sprawowania kultu, ale również jako Centrum sv. Jana – ośrodek kulturalny, który organizuje wystawy sztuki sakralnej, koncerty muzyki religijnej, wykłady i sesje naukowe dotyczące historii, sztuki i religii.

Warto zwrócić uwagę na wizerunek sv. Jana Chrzciciela w sztuce kościoła – obrazy, rzeźby i witraże stanowią świadectwo wiary pokoleń gdańszczan. Centrum sv. Jana regularnie organizuje konferencje naukowe, przewodnie wycieczki po kościele oraz modlitwy i nowenny do sv. Jana Chrzciciela, szczególnie w dni jego świąt liturgicznych – 24 czerwca i 29 sierpnia.

Patronat i znaczenie sw. Jana Chrzciciela dzisiaj

Wpływ sv. Jana Chrzciciela na chrześcijaństwo i na szersze dzieje cywilizacji nie zmniejsza się mimo upływu dwóch tysięcy lat. Jego posłannictwo, zakorzenione w nawróceniu i pokutuje, wciąż jest aktualne.

Komu patronuje sw. Jan Chrzciciel

Sv. Jan Chrzciciel patronuje osobom noszącym imię Jan – imię, które od wieków jest jednym z najpopularniejszych w tradycji chrześcijańskiej i polskiej. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), imię Jan nosiło w Polsce ponad 700 000 mężczyzn (dane z 2023 roku), co czyni go jednym z najpopularniejszych imion męskich w kraju.

Patronuje również chrzestnym rodzicom, którzy przyjmują odpowiedzialność za wychowanie dziecka w wierze. W tradycji kościelnej chrzestni uważani są za duchowych rodziców, podobnie jak Jan Chrzciciel był duchowym przewodnikiem dla wierzących nad Jordanem.

Na planie terytorialnym i instytucjonalnym sv. Jan Chrzciciel patronuje wielu krajom i miastom. Jest patronem Jordanii – kraju, przez który przepływa rzeka Jordan, gdzie udzielał on chrztu. Patronuje również Florencji, włoskiej republice, która uważa go za swojego głównego patrona. Florencja posiada słynny Battistero di San Giovanni (Baptysterium sv. Jana) – jedną z najstarszych i najpiękniejszych świątyń Europy, z wejściu wysadzanym dzieła sztuki. Jest patronem Puerto Rico i wielu diecezji katolickich na całym świecie.

Zakon Maltański, formalnie znany jako Suweren Militarny Zakon Szpitalników sv. Jana z Jerozolimy, ma sv. Jana Chrzciciela za swojego głównego patrona. Zakon ten, znany wcześniej jako Joannici, prowadzi dziś szeroką działalność charytatywną i medyczną na całej świecie.

Modlitwa i nowenna do sw. Jana

W tradycji ludowej katolickiej popularne są nowenny – dziewięciodniowe modlitwy do sv. Jana Chrzciciela, szczególnie przed jego dniem imienin (24 czerwca) oraz przed wspomnieniem jego męczeństwa (29 sierpnia). Modlitwy te zawierają prośby o wstawiennictwo sv. Jana u Boga i dziękczynienie za jego opiekę.

Jedna z popularnych modlitw do sv. Jana zaczyna się słowami: „Św. Janie Chrzcicielu, Przedtecze Pana naszego, którego głos wołał na pustyni, przygotowując drogi Synowi Bożemu, stań u nas i wstawiaj się za nami u tronu milości Ojca niebiańskiego…”

Tradycja obchodów imienin osób noszących imię Jan związana jest z 24 czerwca – dnem Narodzenia sv. Jana Chrzciciela. W polskich domach katolickich przyjęło się, że osoby nosze imię Jan obchodzą tego dnia swoją „imieninę”, co jest wyrazem wiary w opiekę patrona nad całym życiem. Wiele kościołów organizuje specjalne msze dla wszystkich osób noszących imię Jana, a także dla ich rodzin.

FAQ

Kiedy jest dzień sv. Jana Chrzciciela?

Główna uroczystość sv. Jana Chrzciciela przypada na 24 czerwca i jest to święto Narodzenia Jana Chrzciciela – jedna z nielicznych dat, kiedy Kościół obchodzi dzień narodzin świętego, a nie jego śmierci. Drugie wspomnienie – Ścięcie Głowy sv. Jana – przypada na 29 sierpnia, obchodzone jako dzień wspomnienia jego męczeństwa i zwycięstwa ducha nad zsagą upadłych władców tego świata.

Dlaczego ścięli głowę sv. Janowi Chrzcicielowi?

Jan Chrzciciel został ścięty na rozkaz Heroda Antypasa wskutek intrygi Herodiady, którą Jan publicznie krytykował za nielegalne małżeństwo z Herodem – mężem swojego brata. Córka Herodiady, Salome, zatańczyła dla Heroda i na prośby matki żądała głowy Jana na misie. Opisuje to szczegółowo Ewangelia sv. Marka (Mk 6,14-29).

Kim byli rodzice sv. Jana Chrzciciela?

Rodzicami Jana Chrzciciela byli kaplan Zachariasz z kaplańskiego oddziału Abiasza oraz Elżbieta – krewna Maryi, matki Jezusa. Oboje byli już w podeszłym wieku, kiedy Bóg im objawił, że będą mieć syna. Narodzenie Jana było cudem, podobnie jak narodzenie Izaaka dla Abrahama i Sary w Starym Testamencie. Opisuje to Ewangelia sv. Łukasza w rozdziale pierwszym.

Co oznacza imię Jan Chrzciciel?

Imię Jan pochodzi od hebrajskiego Johanan, co oznacza „Bóg jest łaski” lub „Jahwe okazał łaskę”. Przydomek Chrzciciel odnosi się do jego głównej misji – udzielania chrztu pokuty w wodach rzeki Jordan jako znaku nawrócenia i przygotowania na przyjście Mesjasza. W tradycji zydowskiej chrzest Jana reprezentował publiczne wyznanie grzechów i zobowiązanie do nowego życia.

Gdzie jest kościół sv. Jana Chrzciciela w Gdańsku?

Kościół pw. sv. Jana w Gdańsku znajduje się przy ulicy Świętojańskiej 50 w dzielnicy Stare Miasto. To gotycka świątynia z XIV-XV wieku, dzisiaj funkcjonująca jako Centrum sv. Jana – miejsce mszy, wystaw i koncertów. Dojazd tramwajem linii 2, 3 lub 5 do przystanku Brama Wyżyna lub Targ Drzewny. Więcej informacji można znaleźć na oficjalnej stronie Centrum sv. Jana w Gdańsku.

Czy sv. Jan Chrzciciel to ten sam, co sv. Jan Apostoł?

Nie – to dwie całkowicie różne postacie. Sv. Jan Chrzciciel był prorokiem i poprzednikiem Jezusa, ściętym przez Heroda Antypasa około 30 roku n.e. Sv. Jan Apostoł (Ewangelista) był natomiast jednym z dwunastu apostołów Jezusa, bratem Jakuba Starszego, autorem czwartej Ewangelii i Apokalipsy. Kościół pw. sv. Jana w Gdańsku ma podwójne wezwanie – Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, co podkreśla znaczenie obu postaci w tradycji kościelnej.

Jakie są atrybuty sv. Jana Chrzciciela na obrazach?

Sv. Jan Chrzciciel rozpoznawalny jest na obrazach po kilku charakterystycznych symbolach: baranku Bożym z flagą (Agnus Dei), krzyżyku z trzciny, misie z odciętą głową oraz zwoju pisma z napisem „Ecce Agnus Dei” (Oto Baranek Boży). Często przedstawiany jest w włosienicy z wielbłądziej skóry lub czerwonym płaszczu męczennika, jako szczuply asceta z długimi włosami i brodą. Te symbole odnoszą się do jego roli jako poprzednika Chrystusa i męczennika wiary.

Komu patronuje sv. Jan Chrzciciel?

Sv. Jan Chrzciciel jest patronem miedzy innymi Jordanii, Florencji, Porto Rico oraz Zakonu Maltańskiego (Joannitów). W tradycji rzemieslniczej patronuje garbarniom, tkaczom i szewcom. Jest również patronem osób noszących imię Jan oraz chrzestnych rodziców. W Polsce imię Jan noszą osoby, które mogą obchodzić swoje imieniny 24 czerwca. Według danych GUS imię Jan nosiło ponad 700 000 mężczyzn w Polsce.

Adam Kaczmarek

Mieszkaniec Krzyżanowic i aktywny członek rady parafialnej. Od wielu lat zaangażowany w życie lokalnej wspólnoty. Na stronie parafialnej dba o to, abyście zawsze mieli dostęp do najważniejszych ogłoszeń, a także dokumentuje wydarzenia w naszej galerii. Prywatnie pasjonat historii regionalnej i miłośnik pieszych wędrówek.